Fitamin A

Gelwir fitamin A hefyd yn retinol. Mae ffynonellau fitamin A yn cynnwys caws, wyau, pysgod olewog (fel macrell), llaeth, iogwrt a margarin cyfnerthedig.

Mae iau hefyd yn ffynhonnell fitamin A gyfoethog. Ond, oherwydd ei fod yn ffynhonnell mor gryf, efallai y dylech ddewis peidio â’i fwyta mor aml os ydych chi eisoes yn ei fwyta bob wythnos.

Dylech osgoi bwyta iau os ydych chi’n feichiog oherwydd ei fod yn cynnwys cymaint o fitamin A.

Faint sydd ei angen arnaf i?

Fitamin sy’n toddi mewn braster yw fitamin A. Mae hyn yn golygu nad ydych chi ei angen bob dydd oherwydd bod unrhyw fitamin nad ydy’ch corff ei angen ar unwaith yn cael ei storio i’w ddefnyddio yn y dyfodol.

Dylech allu cael yr holl fitamin A sydd ei angen arnoch chi o’ch deiet bob dydd, sef:

0.7 mg y dydd i ddynion
0.6 mg y dydd i fenywod

Beth mae’n ei wneud?

Mae gan fitamin A sawl swyddogaeth bwysig. Er enghraifft, mae’n :

• helpu i gadw croen a leinin mwcws (er enghraifft yn y trwyn) yn iach
• helpu i gryfhau imiwnedd rhag heintiau
• helpu i weld mewn golau gwan

Beth sy’n digwydd os ydw i’n cael gormod?

Mae peth ymchwil yn awgrymu y gall cael mwy na 1.5 mg y dydd o fitamin A ar gyfartaledd dros flynyddoedd lawer effeithio ar eich esgyrn a’u gwneud yn fwy tebygol i dorri pan fyddwch chi’n hŷn.

Mae pobl hŷn, yn enwedig menywod, eisoes mewn perygl o osteoporosis. Dyma lle mae dwysedd esgyrn yn gostwng ac felly mae’r perygl o dorri esgyrn yn cynyddu.

Os ydych chi’n bwyta iau neu gynhyrchion iau fel pâté unwaith yr wythnos, rydych chi’n debygol o gael 1.5mg o fitamin A y dydd ar gyfartaledd.

Os nad ydych chi’n cael digon o fitamin D, efallai y byddwch mewn mwy o berygl o effeithiau niweidiol cael gormod o fitamin A. Mae pobl nad ydyn nhw’n cael hanner digon o fitamin D yn cynnwys menywod Asiaidd sydd wastad yn gorchuddio’u croen pan fyddan nhw’n mynd allan o’r tŷ a phobl hŷn sy’n aros i mewn drwy’r amser. Felly os ydych chi’n cael digon o’r fitamin hwn, gallai fod yn syniad da i chi gynyddu’r fitamin D rydych chi’n ei gael. Mae ffynonellau fitamin D da yn cynnwys pysgod olewog ac wyau. Y ffynhonnell orau o fitamin D yw golau haul yr haf - ond cofiwch, os ydych chi allan yn yr haul, gofalwch nad ydych chi’n llosgi.

Mae llawer o luosfitaminau yn cynnwys fitamin A. Mae atchwanegiadau eraill, fel olew iau pysgod, hefyd yn cynnwys llawer o fitamin A. Felly os ydych chi’n cymryd atchwanegiadau, gofalwch nad ydych chi’n cael mwy na chyfanswm o 1.5mg y dydd o’ch bwyd a’ch atchwanegiadau. Os ydych chi’n bwyta iau bob wythnos, dylech osgoi cymryd unrhyw atchwanegiadau sy’n cynnwys fitamin A.

Gall cael llawer iawn o fitamin A niweidio’ch babi heb ei eni os ydych chi’n feichiog. Felly, os ydych chi’n feichiog neu’n ystyried cael babi, dylech osgoi bwyta iau neu gynhyrchion iau fel pâté oherwydd bod y rhain yn cynnwys llawer iawn o fitamin A. Dylech hefyd osgoi cymryd atchwanegiadau sy’n cynnwys fitamin A. Holwch eich meddyg teulu neu fydwraig os ydych chi am gael mwy o wybodaeth.

Beth yw cyngor yr Asiantaeth Safonau Bwyd?

Dylech allu cael yr holl fitamin A sydd ei angen arnoch chi drwy fwyta deiet amrywiol a chytbwys. Ond os ydych chi’n penderfynu cymryd atchwanegiad sy’n cynnwys fitamin A, mae’n syniad da peidio â chymryd gormod oherwydd y gallai hyn fod yn niweidiol.

Mae iau yn ffynhonnell gyfoethog iawn o fitamin A. Felly, os ydych chi’n bwyta iau neu gynhyrchion iau, fel pâté bob wythnos, efallai y byddwch am ystyried peidio â’i fwyta mor aml. Dylech hefyd ystyried faint o fitamin A sydd ym mhob atchwanegiad rydych chi’n ei gymryd.

Dylai menywod sydd wedi bod trwy’r menopos, a dynion hŷn, sydd mewn mwy o berygl o osteoporosis, osgoi cael mwy na 1.5mg o fitamin A y dydd. Mae hyn yn golygu:

• peidio â bwyta iau neu gynhyrchion iau, fel pâté, mwy nag unwaith yr wythnos –neu fwyta llai o’r rhain
• peidio â chael mwy na 1.5mg o fitamin A y dydd mewn atchwanegiadau (gan gynnwys olew iau pysgod), os nad ydych chi’n bwyta iau
• peidio â chymryd unrhyw atchwanegiadau sy’n cynnwys fitamin A (gan gynnwys olew iau pysgod) os ydych chi’n bwyta iau unwaith yr wythnos

Nid yw cael 1.5mg neu lai o fitamin A y dydd, ar gyfartaledd, o gyfuniad o ddeiet ac atchwanegiadau yn debygol o achosi unrhyw niwed.

Ond os ydych chi’n feichiog neu’n ystyried cael babi, mae’r Asiantaeth a’r Adran Iechyd yn eich cynghori i:

• osgoi cymryd atchwanegiadau sy’n cynnwys fitamin A, gan gynnwys olew iau pysgod (heblaw bod eich meddyg teulu’n cynghori hynny)
• osgoi bwyta iau neu gynhyrchion iau fel pâté oherwydd eu bod yn cynnwys llawer o fitamin A