Colesterol

Gall bwyta deiet iach a bod yn gorfforol actif helpu i leihau lefelau colesterol yn y gwaed. Gall ffordd iach o fyw atal ein lefelau colesterol rhag codi yn y man cyntaf hefyd.

Mae hyn yn bwysig oherwydd mae lefel uchel o golesterol yn cynyddu’r tebygolrwydd o ddatblygu clefyd y galon. Os ydych chi’n bryderus am eich colesterol, ewch at eich meddyg teulu.

Bwydydd sy’n cynnwys colesterol

Mae rhai bwydydd yn cynnwys colesterol. Gelwir y math hwn o golesterol yn golesterol deietegol. Mae afu/iau, arennau, wyau a chorgimychiaid yn cynnwys lefelau uwch o golesterol deietegol na bwydydd eraill.

Ond bydd y colesterol a gawn o’n bwyd yn effeithio llawer llai ar lefel y colesterol yn ein gwaed na faint o fraster dirlawn a fwyteir gennym.

Fodd bynnag, mae afu/iau hefyd yn ffynhonnell dda ar gyfer fitamin A, sy’n gallu bod yn niweidiol mewn symiau mawr.

Felly dylai menywod sy’n feichiog osgoi bwyta afu/iau, a dylai pobl hŷn sydd mewn perygl o ddioddef torasgwrn osgoi bwyta afu/iau neu gynhyrchion afu/iau mwy nag unwaith yr wythnos. Efallai y bydd pobl sy’n bwyta afu/iau bob wythnos yn dymuno peidio â’i fwyta’n amlach am fod y corff yn cadw fitamin A, a gall lefelau gynyddu dros nifer o flynyddoedd.

Os ydych chi’n bwyta deiet cytbwys, ni fydd yn rhaid i chi leihau faint o arennau, wyau a chorgimychiaid a fwyteir gennych, oni bai y bydd eich meddyg teulu neu ddeietegydd yn eich cynghori i wneud hyn.

Os bydd eich meddyg teulu wedi’ch cynghori i newid eich deiet i leihau’r colesterol yn eich gwaed, y peth pwysicaf i’w wneud yw lleihau faint o fraster dirlawn a fwyteir gennych. Mae’n syniad da hefyd cynyddu faint o ffrwythau, llysiau a ffibr a fwyteir gennych.

Brasterau a cholesterol

Mae dau brif fath o fraster - braster dirlawn a braster annirlawn. Gall bwyta bwydydd sy’n uchel mewn braster dirlawn gynyddu lefelau colesterol yn y gwaed. Mae’r rhan fwyaf o bobl yn y DU yn bwyta gormod o fraster dirlawn.

Mae bwydydd sy’n cynnwys lefel uchel o fraster dirlawn yn cynnwys:

• pasteiod gig
• selsig a darnau brasterog o gig
• menyn


• ghee
• bloneg
• hufen
• caws caled


• teisennau a bisgedi


• bwydydd sy’n cynnwys cnau cocos neu olew palmwydden

Ond gall braster annirlawn, mewn gwirionedd, leihau lefelau colesterol. Felly ceisiwch amnewid bwydydd sy’n cynnwys brasterau dirlawn am fwydydd sy’n cynnwys lefelau uchel o frasterau annirlawn, sy’n cynnwys:

• pysgod olewog
• afocados
• cnau a hadau
• olewau blodau’r haul, olewydd, ŷd, cnau Ffrengig ac olewau a thaenau had rêp
• olewau llysiau

Yn yr un modd â brasterau dirlawn, gall brasterau trans gynyddu lefelau colesterol. Efallai y bydd brasterau trans i’w canfod mewn bwydydd sy’n cynnwys brasterau hydrogenedig, gan gynnwys rhai mathau o fisgedi, teisennau, bwyd sydyn, pastai, margarîn a thaenau.

Felly, fel rhan o ddeiet iach, dylem geisio lleihau faint o fwydydd sy’n cynnwys brasterau hydrogenedig neu ddirlawn a fwyteir gennym a’u hamnewid am frasterau annirlawn.

A pheidiwch ag anghofio y dylem leihau faint o fraster a fwyteir gennym hefyd. Felly rhowch gynnig ar goginio bwyd mewn microdon, ei stemio, potsio, berwi neu grilio yn hytrach na rhostio neu ffrio; dewiswch doriadau isel eu braster a dewiswch fathau o gynhyrchion llaeth a thaenau isel eu braster (neu bwytewch ychydig o’r mathau braster llawn yn unig).

Ffibr a cholesterol

Dylai bwyta deiet sy’n cynnwys digon o ffibr hydawdd helpu i leihau’r colesterol yn y gwaed hefyd. Mae ffynonellau da o ffibr hydawdd yn cynnwys ceirch, ffa, pys, corbys, ffacbys, ffrwythau a llysiau.

Felly ceisiwch gynnwys mwy o’r bwydydd hyn yn eich deiet. Peidiwch anghofio y dylem oll geisio bwyta o leiaf pum cyfran o ffrwythau a llysiau bob dydd.

Cynhyrchion y bwriedir i leihau colesterol

Mae tystiolaeth y gall bwydydd sy’n cynnwys cynhwysion penodol a ychwanegir, fel sterolau a stanolau planhigion, leihau lefelau colesterol yn y gwaed.

Gellir dod o hyd i sterolau a stanolau mewn cynhyrchion a ddatblygwyd yn arbennig, fel rhai mathau o daenau ac iogwrt. Anelir y bwydydd hyn at bobl y mae angen iddynt leihau eu lefelau colesterol. Ni ddylai pobl nad oes ganddynt golesterol uchel fwyta’r cynhyrchion hyn yn rheolaidd, yn arbennig plant a menywod beichiog neu sy’n bwydo ar y fron.

Os bydd eich meddyg wedi rhoi gwybod i chi bod gennych golesterol uchel, gallwch helpu i’w leihau trwy newid eich deiet, heb fwyta cynhyrchion arbennig.

Os byddwch yn bwyta bwydydd sydd wedi’u bwriadu i leihau colesterol, darllenwch y label yn ofalus ac osgowch fwyta gormod.