Prynu bwyd

Mae’n hanfodol edrych yn ofalus ar label unrhyw fwyd a becynnir ymlaen llaw a brynir gennych os oes gennych alergedd neu anoddefiad bwyd eich hun, neu os ydych yn prynu bwyd i rywun arall sydd ag alergedd neu anoddefiad bwyd. Hyd yn oed os byddwch wedi prynu’r cynnyrch o’r blaen, dylech wirio’r label beth bynnag. Efallai y bydd y rysáit wedi newid.

Gwiriwch y cynhwysion

Gwiriwch y cynhwysion

Rhaid i unrhyw fwyd a becynnir ymlaen llaw ddangos rhestr o gynhwysion. Gwiriwch gynhwysion cynnyrch bwyd bob tro i weld a yw’n cynnwys y bwyd y mae’n rhaid i chi ei osgoi.

Gwiriwch am ddatganiadau neu flychau sy’n berthnasol i alergeddau

Yn ogystal â’r rhestr o gynhwysion, bydd gan lawer o gynhyrchion bwyd ddatganiad neu flwch cyngor alergedd ar y label sy’n datgan eu bod yn cynnwys bwyd penodol, er enghraifft cnau, llaeth neu wyau. Bydd rhai cynhyrchwyr yn defnyddio symbolau i ddangos hyn.

Ond nid yw’n orfodol i labeli bwyd roi’r math hwn o ddatganiad. Felly os nad oes datganiad alergedd ar y label, peidiwch â chymryd yn ganiataol bod y cynnyrch yn rhydd o’r bwyd rydych chi’n sensitif iddo. Gwiriwch y cynhwysion bob amser.

Allergy alerts

When the allergy information on food labels is missing or incorrect, or if there is another allergy risk, the affected foods need to be withdrawn from sale. When this happens, the Food Standards Agency will let people know by issuing an allergy alert.

If you want to know when a food has been withdrawn because of a food allergy risk, you can sign up for a free SMS text message or email service.

Rhestri archfarchnadoedd

Rhestri archfarchnadoedd

Mae’r rhan fwyaf o’r prif gadwyni archfarchnadoedd yn cynhyrchu rhestri o’r cynhyrchion y maent yn eu gwerthu nad ydynt yn cynnwys bwydydd penodol yn fwriadol (fel cnau, llaeth, wyau a glwten), ac a gynhyrchir mewn ffordd sy’n rhwystro’r cynhwysion hyn rhag mynd i’r cynhyrchion ar ddamwain. Cysylltwch â’r archfarchnad i gael mwy o wybodaeth.

O bryd i’w gilydd, bydd y rhestri hyn yn dyddio wrth i gynhyrchion gael eu lansio neu eu dileu, neu wrth i ryseitiau newid. Felly gwiriwch label pob cynnyrch bwyd a brynir gennych bob tro, hyd yn oed os bydd wedi’i gynnwys yn un o’r rhestri hyn.

Mae llawer o archfarchnadoedd a siopau bwydydd iach yn gwerthu ystodau arbennig o gynhyrchion nad ydynt yn cynnwys bwydydd penodol fel gwenith, glwten neu gynhyrchion llaeth, ond gall y rhain fod yn ddrud iawn. Cofiwch y gall rhai bwydydd, nad ydynt yn cael eu marchnata’n benodol ar gyfer pobl ag alergedd neu anoddefedd i fwyd, fod yn rhydd o’r bwyd rydych yn sensitif iddo beth bynnag. Gwiriwch y cynhwysion bob tro.

Prynu bwyd ar-lein

Mae’r rhan fwyaf o wefannau sy’n gwerthu bwyd yn rhoi gwybodaeth am eu cynhyrchion a fydd yn eich helpu i ddewis rhai nad ydynt yn cynnwys y bwyd y mae’n rhaid i chi ei osgoi. Ond o bryd i’w gilydd, efallai na fydd y wybodaeth hon yn gyfoes, felly gwiriwch y label bob tro y bydd y bwyd yn cyrraedd.

Prynu bwydydd nad ydynt wedi’u pecynnu ymlaen llaw

Nid oes yn rhaid labelu bwyd sydd heb ei becynnu ymlaen llaw â’r un wybodaeth â bwyd sydd wedi’i becynnu ymlaen llaw, felly efallai na fydd modd i chi wirio’r cynhwysion. Mae bwydydd nad ydynt yn cael eu pecynnu ymlaen llaw yn cynnwys bwydydd a werthir mewn bwyty, popty, cownter delicatessen neu far salad, brechdanau a werthir i’w bwyta ar unwaith, a bwydydd a gaiff eu pwyso a’u gwerthu’n rhydd.

Mae’n bosibl y bydd symiau bach o’r bwyd y mae’n rhaid i chi ei osgoi wedi mynd i un o’r cynhyrchion hyn, er enghraifft, trwy gael ei osod yn agos at fwyd arall, o gyllell neu lwy, neu o gael ei lapio mewn papur neu fag sydd wedi cyffwrdd â bwyd arall. Yn gyffredinol, os bydd gennych alergedd difrifol, bydd yn well osgoi’r bwydydd hyn.

Labelling rules

Mae’n ofynnol i’r holl fwyd a becynnir o flaen llaw a werthir yn y DU neu yng ngweddill yr Undeb Ewropeaidd (UE) ddangos yn eglur ar y label os yw’n cynnwys un o’r canlynol (neu os bydd un o’r cynhwysion yn cynnwys un o’r rhain neu wedi’i wneud ohonynt):

• seleri
• grawnfwydydd sy’n cynnwys glwten (gan gynnwys gwenith, rhyg, barlys a cheirch)
• cramenogion (gan gynnwys corgimychiaid, crancod a chimychiaid)
• wyau
• pysgod
• bysedd y blaidd
• llaeth (llefrith)
• molysgiaid (gan gynnwys cregyn gleision ac wystrys)
• mwstard
• cnau fel cnau almon, cnau cyll, cnau Ffrengig, cnau Brasil, cnau cashiw, cnau pecan, cnau pistasio a chnau macadamia
• cnau daear
• hadau sesame
• ffa soia
• sylffwr deuocsid a sylffitau (deunyddiau cadw a ddefnyddir mewn rhai bwydydd a diodydd) ar lefelau uwchlaw 10mg ym mhob kg neu ymhob litr

Dylai’r rheolau hyn ei wneud yn haws i bobl osgoi’r bwydydd uchod mewn cynhyrchion bwyd a becynnwyd ymlaen llaw, gan gynnwys diodydd meddwol. Fodd bynnag, mae rhai pobl yn sensitif i fwydydd nad ydynt ar y rhestr hon, felly gwiriwch y cynhwysion yn ofalus bob tro.

Efallai y bydd rhai labeli bwyd yn dweud ‘yn cynnwys cnau’ neu ‘gallai gynnwys hadau'. Mae hyn yn golygu er na chaiff cnau neu hadau eu cynnwys yn fwriadol mewn bwyd, ni all y cynhyrchwr fod yn siŵr nad yw’r cynnyrch yn cynnwys symiau bach ohonynt ar ddamwain. Os bydd gennych alergedd i gnau neu hadau, dylech osgoi’r bwydydd hyn.

Os ydych o’r farn bod cynnyrch wedi’i labelu’n anghywir, rhowch wybod i wasanaeth safonau masnach eich awdurdod lleol am hyn.

'May contain' labelling

Some food labels say 'may contain nuts' or 'may contain seeds'. This means that even though nuts or seeds aren't deliberately included in the food, the manufacturer can't be sure that the product doesn't accidentally contain small amounts of them. If you have a nut or seed allergy you should avoid these food products.

If you think a food product has been labelled incorrectly, report this to the trading standards service at your local authority.

Bwyta deiet iach

Mae’n bwysig i bawb fwyta deiet iach a chytbwys. O bryd i’w gilydd, bydd pobl sydd ag alergedd neu anoddefedd i fwyd yn poeni y bydd y ffaith na allant fwyta bwyd penodol yn niweidio eu hiechyd. Ond cydbwysedd cyffredinol eich deiet sy’n bwysig.

Felly os na allwch fwyta bwydydd penodol, mae bwydydd eraill y gallwch eu bwyta a fydd yn rhoi’r maeth y mae ei angen i chi. Os byddwch yn pryderu am eich deiet, mae’n syniad da siarad â deietegydd, a fydd yn gallu rhoi cyngor i chi ynghylch bwyta deiet iach wrth osgoi’r bwydydd rydych chi’n sensitif iddynt.

Gallwch gysylltu â deietegydd drwy’ch ysbyty neu feddygfa teulu leol. I ddod o hyd i fanylion deietegwyr cofrestredig sy’n gweithio mewn meddygfeydd preifat yn eich ardal chi, ewch i’r wefan Dietitians Unlimited neu anfonwch amlen barod â stamp y nodir 'meddygfa breifat' arno at The British Dietetic Association, 5th Floor, Charles House, 148/9 Great Charles St, Queensway, Birmingham B3 3HT.

Cofiwch, peidiwch â thorri grwpiau bwyd o’ch deiet heb gael cyngor meddygol yn gyntaf.