Text only
Diabetes
Mae diabetes yn datblygu pan na all y corff ddefnyddio glwcos yn iawn. O ganlyniad, os na reolir y cyflwr, gall pobl â diabetes gael lefelau anarferol o uchel o glwcos yn y gwaed.
Mathau o diabetes
Mae dau fath o diabetes, sef Math 1 a Math 2. Mae Math 1 yn fwy tebygol o gael ei ganfod mewn pobl ifanc, ond gall ddatblygu ar unrhyw oedran. Yn y DU, mae tua 18,000 o bobl dan 18 oed sy’n dioddef diabetes Math 1. Mae’n datblygu pan fydd celloedd yn y pancreas sy’n cynhyrchu inswlin yn cael eu dinistrio. Hormon yw inswlin sy’n rheoleiddio’r lefelau glwcos yn y gwaed. Caiff y math hwn o diabetes ei drin â phigiadau inswlin.Fel arfer, pobl hŷn fydd yn dioddef diabetes Math 2 - yr hynaf yr unigolyn y mwyaf y risg. Fodd bynnag, mae’n cael ei weld yn gynyddol mewn pobl iau ac weithiau mewn plant. Gellir trin y math hwn o diabetes trwy ddeiet ac ymarfer corff yn unig, er yn aml y bydd ar bobl â diabetes Math 2 angen meddyginiaeth, ac weithiau bydd angen inswlin hefyd.
Effeithiau ar iechyd
Gall pobl â diabetes fyw bywyd normal ac iach. Fodd bynnag, gall diabetes a reolir yn wael arwain at gymhlethdodau fel clefyd y galon, clefyd yr arennau, dallineb a phroblemau nerfol sy’n arwain at drychu rhannau o’r corff.Yn achos y ddau fath o diabetes, mae’n hynod bwysig rheoli lefelau siwgr yn y gwaed a phwysedd gwaed i atal unrhyw gymhlethdodau hirdymor.
Diabetes yw’r trydydd clefyd hirdymor mwyaf cyffredin yn y DU, ar ôl clefyd y galon a chanser.
Pwy sy’n datblygu diabetes?
Nid yw unrhyw un yn siŵr pam fod pobl yn datblygu diabetes Math 1, ond mae pobl a chanddynt berthynas sy’n dioddef diabetes yn fwy tebygol o ddatblygu’r cyflwr.Rydych yn fwy tebygol o ddatblygu diabetes Math 2 os:
- oes gennych berthynas â diabetes (fel rhiant, brawd neu chwaer)
- ydych yn cario gormod o bwysau
- ydych yn hŷn na 40
- ydych o darddiad Asiaidd neu Affricanaidd-Caribiaidd
- ydych chi wedi dioddef diabetes yn ystod beichiogrwydd
A ellir atal diabetes?
Nid oes unrhyw ffordd sicr o atal diabetes. Fodd bynnag, gall bwyta deiet iach a chytbwys, gwneud ymarfer corff rheolaidd, a cholli pwysau os ydych chi’n rhy drwm, oedi cychwyniad y cyflwr.Cynhyrchion ar gyfer diabetes
Nid yw'r Asiantaeth Safonau Bwyd na Diabetes UK (British Diabetic Association gynt) yn argymell unrhyw gynhyrchion ar gyfer diabetes.Nid yw bwydydd sydd wedi’u labelu 'diabetig', o reidrwydd, yn iachach nac yn fwy addas i bobl diabetig na bwydydd eraill. Ac maent yn dueddol o fod yn ddrytach na chynhyrchion eraill.
Losin, siocledi a bisgedi yw llawer o’r cynhyrchion sydd wedi'u labelu 'diabetig'. Dylem oll osgoi bwyta llawer o’r mathau hyn o fwydydd.
Beth ddylai pobl â diabetes ei fwyta?
Dylai pobl â diabetes geisio cadw at bwysau iach a bwyta deiet sy’n:- isel mewn braster (yn arbennig braster dirlawn)
- isel mewn siwgr
- isel mewn halen
- uchel mewn ffrwythau a llysiau (o leiaf pum cyfran y dydd)
- uchel mewn bwydydd carbohydrad llawn starts, fel bara, chapatti, reis, pasta ac iamau (dylai’r rhain ffurfio sylfaen prydau) – dewiswch fathau grawn cyflawn pan fydd modd
Mae sudd ffrwythau yn uchel mewn ffrwctos (siwgr ffrwythau) felly gall achosi i lefel y siwgr yn y gwaed godi’n sydyn. O ganlyniad i hyn, mae’n ddoeth i bobl â diabetes yfed diod ffrwythau gyda phryd o fwyd ac osgoi cael mwy nag un gwydraid bach y dydd.
Os ydych chi’n dueddol o ddioddef siwgr gwaed isel (hypoglycemia), efallai y bydd angen i chi gynyddu lefel y siwgr yn eich gwaed yn gyflym o bryd i’w gilydd. Os ydych chi’n dioddef pwl hypoglycemig, dylech gymryd carbohydrad sy’n mynd ar waith yn gyflym, fel diod llawn siwgr neu dabledi glwcos, a dilyn hyn â byrbryd llawn starts, fel brechdan.
Gall eich meddyg teulu neu nyrs diabetes eich cynghori ynghylch sut i baratoi ar gyfer pwl hypoglycemig, a sut i’w reoli.
Ewch i wefan Diabetes UK
