Bwydo ar y fron

Pan fyddi di’n bwydo ar y fron, fe ddylet ti geisio bwyta deiet amrywiol a chytbwys.

Beth i’w fwyta

Mae’n bwysig ceisio bwyta amrywiaeth o fwydydd, gan gynnwys:

• digonedd o ffrwythau a llysiau (ffres, wedi'u rhewi, mewn can, sych neu wydraid o sudd). Anela at fwyta o leiaf pum dogn o amrywiaeth o ffrwythau a llysiau bob dydd
• bwydydd â startsh, fel bara, pasta, reis a thatws i roi’r egni ychwanegol y bydd ei angen arnat ti
• digonedd o ffeibr, sydd i’w gael mewn bara grawn cyflawn a grawnfwydydd brecwast, pasta, reis, codlysiau (fel ffa a chorbys) a ffrwythau a llysiau. Ar ôl cael babi, bydd rhai merched yn cael problemau â’u coluddion a bydd rhwymedd yn arbennig o boenus iddyn nhw, ond mae ffeibr yn helpu â’r ddau gyflwr yma
• protein, fel cig heb fraster a chyw iâr, pysgod, wyau a chorbys
• pysgod o leiaf ddwywaith yr wythnos, gan gynnwys rhywfaint o bysgod olewog
• bwydydd llaeth, fel caws, llaeth ac iogwrt, sy’n cynnwys calsiwm ac sy’n ffynhonnell ddefnyddiol o brotein

Hefyd, yfa ddigonedd o hylifau; ceisia yfed o leiaf rhwng 6 ac 8 gwydraid o hylif bob dydd.

Fitaminau

Tra dy fod yn bwydo ar y fron fe ddylet ti gymryd atchwanegiadau sy’n cynnwys 10 microgram (mcg) o fitamin D bob dydd. Fe ddylet ti allu cael yr holl fitaminau a mwynau eraill sydd eu hangen arnat ti trwy fwyta deiet amrywiol a chytbwys.

Os wyt ti’n derbyn Cymhorthdal Incwm neu Lwfans Ceisio Gwaith, mae gennyt ti hawl i rai atchwanegiadau fitaminau’n rhad ac am ddim o glinigau mamolaeth ac iechyd plant

Beth i’w osgoi

Mae bwyta pysgod yn dda i dy iechyd ac i ddatblygiad dy fabi. Ond paid â chael mwy na dau ddogn o bysgod olewog yr wythnos. Mae pysgod olewog yn cynnwys tiwna ffres (nid tiwna mewn can – ni ystyrir hwn yn bysgodyn olewog), macrell, sardinau a brithyll.

Fe ddylet ti osgoi bwyta mwy nag un dogn o siarc, cleddbysgodyn neu farlyn yr wythnos, oherwydd lefelau’r mercwri yn y pysgod hyn. Mae’r cyngor hwn yr un fath i bob oedolyn, heblaw am ferched sy’n feichiog, neu sy’n ceisio beichiogi; fe ddylen nhw osgoi’r pysgod hyn yn llwyr.

Mae’n ymddangos bod rhai babanod sy’n cael eu bwydo ar y fron yn adweithio i’r bwydydd mae eu mam yn eu bwyta. Os wyt ti’n meddwl bod rhai o’r bwydydd rwyt ti’n eu bwyta’n effeithio ar dy fabi, phaid â rhoi’r gorau i’w bwyta heb siarad â’th feddyg teulu neu dy ymwelydd iechyd yn gyntaf. Ond cofia, mae’n arferol i fabanod sy’n cael eu bwydo ar y fron fod â charthion rhydd.

A ddylwn i osgoi bwyta pysgnau?

Nid yw’n glir o edrych ar y dystiolaeth ddiweddaraf a yw bwyta pysgnau (neu osgoi bwyta pysgnau) pan wyt ti’n bwydo ar y fron yn effeithio ar p’un a yw dy blentyn yn datblygu alergedd iddynt. Felly os wyt ti am fwyta pysgnau neu fwyd sy’n eu cynnwys (megis menyn pysgnau) pan wyt ti’n bwydo ar y fron, gelli ddewis gwneud hynny, oni bai fod gen ti alergedd iddynt.

Efallai dy fod wedi clywed bod rhai menywod beichiog neu fenywod sy’n bwydo ar y fron yn dewis peidio â bwyta pysgnau. Y rheswm am hyn yw bod y Llywodraeth yn arfer cynghori menywod i osgoi bwyta pysgnau yn ystod y cyfnodau hyn os oedd gan unrhyw un yn nheulu agos y plentyn alergedd, megis asthma, ecsema, clefyd y gwair, alergedd bwyd neu fathau eraill o alergedd. Rhoddwyd y cyngor hwn i fenywod rhag ofn bod bwyta pysgnau pan yn feichiog neu’n bwydo ar y fron yn cynyddu’r perygl bod y baban yn mynd i ddatblygu alergedd i bysgnau. Ond newidiwyd y cyngor hwn ym mis Awst 2009 gan nad yw’n glir o edrych ar y gwaith ymchwil diweddaraf a yw bwyta pysgnau ar yr adegau hyn yn effeithio ar p’un a yw dy blentyn yn datblygu alergedd i bysgnau.

Faint i’w fwyta a’i yfed

Mae cyrff y mwyafrif o ferched yn effeithlon iawn wrth wneud llaeth y fron – sy’n darparu’r holl faetholion sydd eu hangen ar fabi ar gyfer datblygiad iach ym misoedd cyntaf ei fywyd – felly nid oes angen i ti fwyta digon i ddau. Ond, yr un fath ag unrhyw amser arall, mae’n bwysig i ti ac i dy fabi dy fod yn bwyta deiet cytbwys, iach.

Gall fod yn anodd dod o hyd i’r amser i fwyta’n iawn pan rwyt ti’n gofalu am fabi ifanc, ond efallai y bydd yr awgrymiadau hyn yn ddefnyddiol i ti:

• Cadw'r prydau’n syml fel nad ydyn nhw’n cymryd rhy hir i’w paratoi.
• Rho flaenoriaeth uchel i fwyta’n rheolaidd.
• Ceisia fwyta prydau llai yn amlach.

Dylem ni i gyd fod yn yfed rhwng o leiaf 6 ac 8 gwydraid (1.2 litr) o hylif bob dydd. Pan wyt ti’n bwydo ar y fron mae angen i ti yfed hyd yn oed mwy na hyn. Os wyt ti’n teimlo’n sychedig, mae hyn yn golygu dy fod eisoes wedi dadhydradu. Os yw dy wrin yn dywyll ac os oes oglau cryf iddo, mae hyn hefyd yn arwydd nad wyt ti’n yfed digon.

Mae’n syniad da bod â diod wrth law cyn i ti wneud dy hunan yn gysurus i fwydo ar y fron. Mae dŵr, llaeth a suddion ffrwythau heb eu melysu oll yn ddewisiadau da.

Fe allai symiau bach o’r hyn rwyt ti'n ei fwyta a’i yfed basio i dy fabi trwy dy llaeth. Felly mae’n syniad da meddwl yn ofalus am faint o alcohol a chaffein rwyt ti’n ei gael. Fe allai’r rhain effeithio ar y babi yn yr un modd ag y maen nhw’n effeithio arnat ti.

Os wyt ti'n cael alcohol neu gaffein, ceisia eu cael o bryd i'w gilydd yn unig, gan y bydd eu hyfed yn rheolaidd, neu mewn symiau mawr, yn effeithio ar dy fabi.

Colli pwysau

Nid yw’n syniad da ceisio colli pwysau tra dy fod yn bwydo ar y fron, oherwydd bod angen i ti gadw dy lefelau egni'n uchel, ac efallai y byddi di'n methu cael y maetholion sydd eu hangen arnat ti a dy fabi.

Y newyddion da yw bod y braster ychwanegol a gafodd ei storio pan oeddet ti’n feichiog yn cael ei ddefnyddio i wneud llaeth y fron, felly fe fydd bwydo ar y fron yn dy helpu i gael dy hen siâp yn ôl yn gyflymach.

Os byddi di’n bwyta deiet cytbwys, iach, yn cyfyngu ar faint o fraster a siwgr rwyt ti’n eu bwyta, ac os wyt ti'n aros yn gorfforol actif, fe fydd hyn yn dy helpu i golli unrhyw bwysau ychwanegol y gwnes di eu hennill pan roeddet ti’n feichiog.

Mwy o wybodaeth

I gaelgwybodaeth am sut i fwydo ar y fron, cer u wefab bwydo ar y fron y GIG NHS (gweler isod). Efallai y bydd Y blynyddoedd cyntaf yn ddefnyddiol i ti. Cyhoeddir hwn gan adrannau iechyd yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon, ac mae ar gael yn rhad ac am ddim i bobl sy’n rhieni am y tro cyntaf. Mae Bwrdd Addysg Iechyd yr Alban yn cynhyrchu Ready steady baby!, sy’n rhad ac am ddim i bobl yn yr Alban sy’n rhieni am y tro cyntaf. Siarada â dy feddyg teulu, dy fydwraig neu dy ymwelydd iechyd, neu cysyllta â dy uned hybu iechyd leol.